Ёсць людзі, чые біяграфіі чытаюцца як летапіс эпохі. У іх лёсах, нібы ў гадавых кольцах дрэва, адбіваюцца і цяжкія выпрабаванні, і імкненне да стварэння, і нязломная вернасць сваёй справе. Адным з такіх людзей быў Андрэй Сцяпанавіч Мілы – чалавек, які ўсё сваё жыццё прысвяціў роднай лепельскай зямлі і лясной гаспадарцы.
Андрэй Мілы нарадзіўся ў 1912 годзе ў вёсцы Мядзвёдаўка. Зведаў нялёгкае дзяцінства – рана страціў бацьку, таму з васьмі гадоў пачаў працаваць па найму ў больш заможных аднавяскоўцаў. Спазнаўшы цану хлеба і цяжкай працы Андрэй зразумеў, каб выбіцца ў людзі – трэба вучыца. Нягледзячы на значную аддаленасць ад райцэнта Мядзвёдаўкі хлопец здолеў скончыць Лепельскую сямігодку і ў хуткім часе паступіў на вучобу ў Васілевічскую двухгадовую лясную школу. Менавіта там пачаўся яго доўгі і плённы шлях у прафесіі, якая стала для яго прызваннем. Працы ў лясной гаспадарцы Андрэй Сцяпанавіч прысвяціў трыццаць шэсць гадоў працоўнай біяграфіі.
Першым месца працы Андрэя Мілага стала пасада інспектара аховы лесу ў Лепельскім леспрамгасе, затым працаваў лесатэхнікам у Зацяклясскім лясніцтве Лепельскага лясгаса.
У 1939 годзе па мабілізацыі Андрэй Сцяпанавіч быў прызваны ў Чырвоную армію. Удзельнічаў у вызваленчым паходзе ў Заходнюю Беларусь, а затым прайшоў праз пекла “фінскай” вайны, дзе ў сакавіку 1940 года атрымаў цяжкае асколачнае раненне. Вярнуўшыся да мірнага жыцця быў прызначаны ляснічым Чашніцкага лясніцва. Неўзабаве пачалася Вялікая Айчынная вайна і Андрэй вяртаецца да-дому. Знаходзячыся з сям’ёй у акупаваным Лепелі, з верасня 1941-га і да самага вызвалення з’яўляўся нелегальным разведчыкам Лепельскай партызанскай брыгады імя Сталіна.
Двойчы ён трапляў у лапы ворага, двойчы апынаўся ў нямецкай турме, але цудам заставаўся жывы, працягваючы сваю небяспечную падпольную дзейнасць. Другі арышт ледзь не стаў фатальным, але імклівае наступленне савецкіх войскаў выратавала яго ад расправы. Дадому вярнуўся зняможаны і вельмі збіты, але жывы.
Ужо праз месяц пасля вызвалення Лепельшчыны ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў, 27 ліпеня 1944 года Андрэя Мілага прызначылі дырэктарам Лепельскага лясгаса, які ён узначальваў да снежня 1946 года. Яшчэ балела ад фашысцкіх катаванняў знявечанае цела, недавалі спакою і “фінскія” асколкі, але малады дырэктар разам з калектывам лясгасу з энтузіязмам узяліся за аднаўленне дашчэнту разбуранай вайной лясной гаспадаркі.
У той час кантора лясгаса знаходзілася ў невялікім будынку па вуліцы Будзёнага. У адным з пакояў тулілася сям’я дырэктара. Гэта быў час каласальнай адказнасці, калі трэба было не толькі наводзіць парадак у лясах, але і забяспечваць краіну неабходнымі рэсурсамі.
У наступныя дзесяцігоддзі Андрэй Мілы працаваў на розных адказных пасадах: ад інжынера хімлясгаса да начальніка лесаўчастка. Завяршыў сваю працоўную дзейнасць на пасадзе памочніка ляснічага ў Зацяклясскім лясніцтве, дзе і пачаналася яго станаўлення, як прафесійнага лесавода ў далёкія ўжо 1930-я гады.
Нават выйшаўшы на заслужаны адпачынак у 1972 годзе, Андрэй Сцяпанавіч не змог сядзець без справы – яшчэ доўгія гады ён працаваў у Лепельскім доме піянераў вартаўніком. Андрэй Сцяпанавіч Мілы пайшоў з жыцця ў 1993 годзе, пакінуўшы пасля сябе добрую памяць і ўдзячных нашчадкаў. Яго працоўны і баявы подзвіг быў адзначаны высокімі ўзнагародамі, сярод якіх – ордэн Айчыннай вайны і медаль “За перамогу над Германіяй”.
Валерый Тухта
На здымку: Андрэй Мілы
На службе родному лесу: героическая история лепельчанина Андрея Милого
